Asesiad Cyfleoedd Chwarae Digonol

Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy Asesiad Cyfleoedd Chwarae Digonol 2025-2028.

1.  Datganiad Crynodeb yr Awdurdod Lleol

Mae chwarae yn rhan sylfaenol o blentyndod iach ac mae gan bob plentyn hawl i chwarae.

Rydym yn cydnabod ac wedi mabwysiadu’r diffiniad o chwarae ym Mholisi Chwarae Cenedlaethol Cymru (2002), sef “Mae chwarae’n cwmpasu ymddygiad plant sy’n cael ei ddewis yn rhydd, yn cael ei gyfarwyddo’n bersonol a’i ysgogi’n gynhenid”. Hynny yw, dyma mae plant yn ei wneud pan maent yn dilyn eu syniadau eu hunain ac am eu rhesymau eu hunain.

Rydym yn credu bod gan BOB plentyn yr hawl i ddigon o amser a lle i chwarae fel sydd wedi’i gynnwys yn erthygl 31 Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn a’i ddiffinio ymhellach yn Sylw Cyffredinol 17. 

Rydym yn credu er mwyn sicrhau bod digon o gyfleoedd i chwarae, mae angen i ni weithio mewn partneriaeth gyda sefydliadau a chymunedau i feithrin amodau AMSER, LLE a CHANIATÂD i chwarae. 

Rydym o’r farn mai cefnogi hawl plant i chwarae yw darparu ystod gyfan o fuddion i blant a’r cymunedau maen nhw’n byw ynddynt, a gallai atal yr hawl hwnnw gael goblygiadau difrifol ar blant a’r gymuned ehangach.

Rydym yn cydnabod y cysylltiad rhwng cymunedau gwydn ac unigolion gwydn ac yn rhagweld dyfodol yng Nghonwy lle gall POB plentyn a pherson ifanc fod yn gyfranogwyr amlwg ym mywyd eu cymunedau drwy chwarae. 

Rydym yn cydnabod bod yna edefyn euraidd y dylid ei gynnwys ym mhob polisi ac ymarfer yng Nghonwy ac rydym yn annog pob budd-ddeiliad, sefydliad a chymuned i ddeall y rôl sydd ganddynt i ddiogelu cyfleoedd digonol i chwarae o fewn cymunedau plant, fel rhan o’r ddyletswydd statudol. Mae hyn hefyd yn cynnwys deall bod darparu cyfleoedd o safon i chwarae yn cyfrannu at nifer o’r amcanion sy’n ymwneud â mynd i’r afael â threchi tlodi plant.  Yn olaf, rydym wedi ymrwymo i sicrhau cyfleoedd digonol i chwarae drwy;

1. Gefnogi sefydliadau i ddeall chwarae yn well a’r ffordd orau i'w gefnogi.

2. Adnabod y rhwystrau o ran chwarae o ddewis y plentyn yn eu cymunedau a chydweithio i ganfod ffyrdd i leihau’r rhwystrau neu gael gwared â nhw.

3. Cefnogi datblygu darpariaeth a chyfleoedd chwarae newydd.

4. Cefnogi ansawdd gwell a maint mwy y ddarpariaeth a chyfleoedd chwarae presennol.
5. Cydlynu datblygiad prosiectau, partneriaethau a rhaglenni gwaith er mwyn diogelu cyfleoedd digonol ar gyfer chwarae fel sy’n ofynnol o dan Fesur Plant a Theuluoedd (Cymru) ac i gydlynu a chynhyrchu Asesiad o Ddigonolrwydd Cyfleoedd Chwarae Conwy a'i Gynllun Gweithredu.

2.  Methodoleg

Mae Tîm Datblygu Chwarae Conwy (cyfeirir atynt fel TDCh trwy gydol y ddogfen) yn dod o fewn Datblygu Hamdden ac mae’n rhan o Wasanaethau Hamdden ehangach Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy.  Mae TDCh yn arwain ar bob agwedd o ddatblygu chwarae a gwaith chwarae ar draws Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy. Mae’r Uwch Swyddog Chwarae yn arwain ac yn cynghori ar yr holl waith datblygu strategol ac mae hefyd yn datblygu ac yn cyflwyno gweithdai cyfleoedd chwarae digonol ledled Conwy.

Mae nifer o adrannau a budd-ddeiliaid wedi bod yn rhan o’r broses drwy amrywiaeth o ddulliau a ddisgrifir isod. 

Yn 2015, mabwysiadodd Conwy Bolisi Chwarae Conwy (gweler uchod). Fe sefydlodd y ddogfen hon ddatganiad polisi clir oedd yn cael ei ategu gan y Polisi Chwarae Cenedlaethol (2002) ac Erthygl 31 Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn.

Yn ystod yr asesiad hwn, mabwysiadwyd dull newydd i sicrhau y gallai budd-ddeiliaid ar y lefel gwneud penderfyniadau ymgysylltu â’r asesiad a chynllun gweithredu.

Cynhaliwyd Gweithdai Cyfleoedd Chwarae Digonol a chafodd cyfarfodydd neu sgyrsiau unigol eu cynllunio y tu hwnt i’r gweithdai yma, gan sicrhau y gallai budd-ddeiliad nid yn unig ddatblygu dealltwriaeth o’r ddeddfwriaeth o ran Cyfleoedd Chwarae Digonol, a phwysigrwydd chwarae a bywydau plant yng Nghonwy o ddydd i ddydd, ond ystyried sut y gallai eu rolau unigol effeithio ar gyfleoedd i chwarae. 

Cafodd Adeiladu Rhwydwaith o Gyfleoedd Chwarae Digonol  – Deall Cyfleoedd Chwarae Digonol ei gyflwyno ar 8 Ionawr 2025 ac fe’i cefnogwyd gan Chwarae Cymru. Roedd Penaethiaid Gwasanaeth o fewn yr Awdurdod Lleol, Cynghorwyr lleol, swyddogion strategol a rhai partneriaid o’r trydydd sector yn bresennol.

Cafwyd ymgysylltiad gan Arweinydd y Cyngor, Addysg, Gofal Cymdeithasol, Hamdden, Economi a Diwylliant, Ysgolion Bro, Cynllunio, Mannau Agored, Datblygu Economaidd, Arweinwyr Timau Cefnogi Teuluoedd, Tai, Pobl a Pherfformiad, Gwasanaeth Gwybodaeth i Deuluoedd, Swyddogion Gofal Plant a nifer o aelodau etholedig a oedd hefyd yn cynrychioli eu Cynghorau Tref a Chymuned yn y gweithdy yma.

Cyflwynwyd yr ail Weithdy Adeiladu Rhwydwaith Cyfleoedd Chwarae Digonol – Cynllunio ar gyfer Chwarae ar 22 Ionawr ac roedd llawer o bartneriaid yn bresennol. Fe fynychodd yr un partneriaid yr ail sesiwn ac roedd yna ddeiliaid portffolio ychwanegol, swyddogion ac arweinwyr o feysydd allweddol yn cynnwys parciau, cynllunio cymdogaeth a gwasanaethau ieuenctid yn bresennol.

Cynhaliwyd y gweithdy mawr diwethaf Cyfleoedd Chwarae Digonol – Grŵp Llywio - Atebolrwydd ar 20 Mai a chytunwyd yn y cyfarfod hwn y byddai’r grŵp yn cyfarfod bob chwe mis wrth symud ymlaen a byddai’r Uwch Swyddog Chwarae yn cynnal ‘cyfarfodydd is-grŵp’ ar y 4 thema ad-hoc er mwyn rhoi arweiniad, cefnogaeth a ffocws ar gyfer y gweithredoedd a nodwyd.  Yna byddai’r cyfarfodydd bob chwe mis yn rhoi platfform i swyddogion ac arweinwyr i adrodd yn ôl ar lwyddiannau a heriau er mwyn sicrhau dull cydweithredol a chyfun.

Cafodd nifer o weithredoedd yng Nghynllun Gweithredu Cyfleoedd Chwarae Digonol eu hystyried a’u trafod yn y cyfarfod hwn.

Rhestrir y partneriaid allweddol sy’n cyfrannu at yr asesiad yma: Partneriaid allweddol Cyfleoedd Chwarae Digonoln

Trafododd yr Uwch Swyddog Chwarae y meysydd a nodwyd drwy’r gweithdai gyda swyddogion unigol.  Yn dibynnu ar y rhan o fewn yr asesiad a’r personél, byddai’r Uwch Swyddog naill ai’n anfon y thema gyfan neu feysydd ar draws themâu at unigolion i’w cwblhau. 

Roedd modd i nifer o swyddogion adnabod meysydd i’w gwella ac fe gysylltodd rhai swyddogion gefnogaeth a syniadau.  Roedd modd i’r Uwch Swyddog hefyd dynnu sylw at feysydd sy’n cyd-fynd ar gyfer swyddogion a chysylltu patrymau gwaith ynghyd. Mae hyn yn wedi galluogi Conwy i gael dull mwy cyfannol i’r Cynllun Gweithredu er enghraifft, mae angen Datblygu’r Gweithlu mewn nifer o brif feysydd, felly mae dull Cyngor cyfan wedi cael ei gynnwys fel cam gweithredu.

Er eu bod wedi cael eu hannog i fynychu, nid oedd llawer o bartneriaid allanol yn bresennol yn y Gweithdai Cyfleoedd Chwarae Digonol. Cafodd yr Uwch Swyddog lawer o drafodaethau un-i-un a chyfarfodydd gyda phartneriaid allanol er mwyn sicrhau bod hyn yn cael ei gofnodi yn yr asesiad. 

Mae hyn wedi cael ei nodi fel maes o waith sydd ei angen yn y cynllun gweithredu.

Fe fydd Cynllun Gweithredu Cyfleoedd Chwarae Digonol yn mynd drwy’r broses wleidyddol yn flynyddol yn yr hydref; pan fydd adroddiad ar bob cam gweithredu gan y ‘swyddogion arweiniol’ a enwir yn cael ei lunio

Pwyllgor Trosolwg a Chraffu Economi a Lle - Hydref 2025
Cabinet – Hydref 2025

3.  Sut mae ymgysylltu gyda phlant a theuluoedd wedi dylanwadu ar yr Asesiad o Gyfleoedd Chwarae Digonol

Mae ymgysylltu gyda phlant a theuluoedd yng Nghonwy wedi chwarae rôl sylweddol yn ffurfio’r asesiad a’r cynllun gweithredu. Mae’r asesiad yn cynnwys casglu mewnwelediadau gan fudd-ddeiliaid amrywiol, yn cynnwys plant o oedran gwahanol er mwyn adnabod cryfderau a gwendidau cyfleoedd i chwarae sy’n benodol i amser, lle a chaniatâd a roddir i blant ar draws cymunedau.

Poblogaeth (Materion A, B, E):

• Cam Gweithredu 1: Dangosodd Arolwg Chwarae Mawr Conwy ar bron i bob matrics bod plant anabl a phlant o grwpiau lleiafrifoedd ethnig yn cael cyfleoedd a phrofiadau gwael i chwarae.  Mae Cam Gweithredu 1 yng Nghynllun Gweithredu Cyfleoedd Chwarae Digonol o dan ‘Poblogaeth’ yn nodi cyfres o fentrau a fydd yn cefnogi TDCh a phartneriaid i ddatblygu dealltwriaeth ehangach o’r rhwystrau y mae unigolion yn eu hwynebu.  Ar ben hynny, fe fydd y casgliadau yma’n gosod prif weithredoedd a mentrau i fynd i’r afael â’r rhwystrau.  

• Cam Gweithredu 2: Trwy ymgynghori gyda gweithwyr proffesiynol, plant a theuluoedd, fe nodwyd fod yna ddulliau amrywiol i ymarfer chwarae mewn lleoliadau gwahanol.  Mae plant yn chwarae’n achlysurol drwy’r dydd, ac amcan adolygu’r Polisi a rhaglen datblygu’r gweithlu yw sicrhau bod lleisiau a phrofiadau plant, ochr yn ochr â gwybodaeth am waith chwarae a dyletswyddau deddfwriaethol, yn arwain at Gonwy sydd yn fwy chwareus ac sy’n goddef chwarae.

• Cam Gweithredu 3: Yn seiliedig ar arolwg a grwpiau ffocws, mae hi’n amlwg mai un o’r prif ddangosyddion boddhad yw caniatâd i allu chwarae a chaniatâd i gael chwarae. Mae pob menter o dan Gam Gweithredu 3 yn anelu at feithrin dealltwriaeth o bwysigrwydd chwarae a chryfhau eiriolaeth dros chwarae.  Bydd Conwy yn arwain yr ymgyrch hon, a gyda’n gilydd gallwn gyflawni ‘trobwynt’ lle mae lefelau gwell o foddhad yn bresennol.  Bydd yn meithrin derbyniad o anghenion chwarae ac ymddygiad chwarae ar draws cymdeithas.  Bydd yn meithrin diwylliant chwareus sydd yn cefnogi profiadau ar gyfer chwarae yng Nghonwy.  Sicrhau bod cymunedau a chyfleoedd cyfoethog a chwareus yn rhywbeth arferol o ddydd i ddydd i bob plentyn. 

Lleoedd y mae plant yn chwarae ynddynt (Materion C, F ac I)

• Cam Gweithredu 1: Mae plant wedi trafod pwysigrwydd cysylltiadau i fannau chwarae a phwysigrwydd mannau anffurfiol i chwarae. Fe nododd plant hŷn mai mewn mannau chwarae anffurfiol y maent yn cael y profiadau chwarae mwyaf gwerthfawr. Gyda hyn mewn golwg, fe dynnwyd sylw at y ffaith fod deall defnydd y mannau yma ar gyfer chwarae plant yn bwysig, nid yn unig i wella mynediad, ond i ddiogelu eu defnydd ar gyfer chwarae gan bob oedran. 

• Cam Gweithredu 2: Fe dynnodd Arolwg Chwarae Mawr sylw at y ffaith bod plant o ardaloedd difreintiedig a phlant sydd ag anabledd yn wynebu mwy o rwystrau wrth geisio mynd i lefydd chwarae.  Prin yw’r amrywiaeth o gyfleoedd i chwarae i’r carfanau yma hefyd.  Bydd Grant Cyfleoedd Chwarae Cymru Gyfan yn cael ei ddefnyddio i fynd i’r afael â rhai o’r rhwystrau yma ac adeiladu ar fynediad presennol ac amrywiaeth o adnoddau ar gyfer chwarae. 

• Cam Gweithredu 3: Roedd profiadau o amseroedd chwarae yn yr ysgol yn amlwg iawn yn yr ymgynghoriad fel amser y gallai plant chwarae gyda ffrindiau heb iddo gael ei hwyluso gan riant neu ofalwr.  Roedd yna amrywiaeth o brofiadau o ran amseroedd chwarae yn yr ysgol, yn amrywio o gadarnhaol iawn i wael iawn ac roedd rhai o’r plant yn colli amser chwarae oherwydd heriau ag ymddygiad neu waith heb ei gwblhau.  Bydd yr her Amser Chwarae Egnïol yn cefnogi lleoliadau addysg i ddatblygu amgylchedd chwarae cyfoethog. Bydd arferion gwaith chwarae yn cryfhau cyfranogiad ac yn meithrin dealltwriaeth o bwysigrwydd amseroedd chwarae yn yr ysgol. Bydd hyfforddiant a datblygu polisi yn annog dull gwaith chwarae tuag at amseroedd chwarae. 

• Cam Gweithredu 4: Yn ystod ymgynghoriad ag oedolion, fe amlygwyd er bod yna fecanwaith i gael gwared ar arwyddion ‘Dim Gemau Pêl’, nid oedd llawer yn gwybod am y mecanwaith yma ac mae angen gwaith i sicrhau ymgysylltiad â’r gymuned. 

• Cam Gweithredu 5: Yn unol ag asesiadau blaenorol, fe dynnwyd sylw at ganiatâd rhieni fel un o’r newidynnau dylanwadol mwyaf i foddhad chwarae.  Fe soniodd rhieni nad oeddynt bob amser yn gwybod am lefydd i chwarae yn eu cymuned ac ar draws Conwy. Mae hyn yn golygu y gall yr amrywiaeth o gyfleoedd chwarae fod yn gyfyngedig ac mae’r defnydd cynyddol o dalu am brofiadau yn dod yn ‘norm’ cymdeithasol, gan greu rhwystr i nifer o deuluoedd. Amcan y wefan ranbarthol yw y gall teuluoedd ddod o hyd i amrywiaeth o gyfleoedd chwarae, gydag enghreifftiau o  werth chwarae wedi’i gynnwys yn ogystal â gwybodaeth am hygyrchedd ac eiriolaeth ar gyfer chwarae. 

Darpariaeth dan oruchwyliaeth (Mater D, G)

• Cam Gweithredu 1: Cafodd nifer o leoliadau dan oruchwyliaeth eu cynnwys ym mhrofiadau’r plant, ac fe nododd y plant y lleoedd yma fel mannau allweddol y gallent eu defnyddio ar gyfer chwarae.  Drwy ymgynghoriad proffesiynol a datblygu’r gweithlu, mae TDCh yn ymwybodol o’r amrywiaeth ac ystod o brofiadau y mae plant yn eu cael mewn lleoliadau. Bydd TDCh yn edrych ar fecanwaith sicrhau ansawdd ar gyfer pob darpariaeth chwarae CBSC sy’n cael ei ddarparu, gan sicrhau amgylchedd cyfoethog, heriol, diogel a chynhwysol ar gyfer chwarae. Bydd TDCh yn gweithio gyda Phartneriaeth Datblygu'r Blynyddoedd Cynnar a Gofal Plant er mwyn sicrhau bod pob lleoliad yn cael ei gefnogi i ddatblygu’n broffesiynol a chreu lleoedd chwarae cyfoethog i blant. 
  
  

• Cam Gweithredu 2: Mae’r angen am eiriolaeth a chefnogaeth i deuluoedd i ddeall yr effaith y mae cyfleoedd chwarae yn ei gael ar ein plant a’r gymuned ehangach yn hollbwysig wrth i’r gostyngiad mewn boddhad chwarae barhau.  Mae Cam Gweithredu 2 yn nodi cyfres o gyfleoedd i ymgysylltu gydag oedolion i eirioli am chwarae a chefnogi oedolion i ddarparu cyfleoedd chwarae i blant. 

• Cam Gweithredu 3: Mae cefnogi gweithwyr proffesiynol i ddeall yr effaith cadarnhaol y mae cyfleoedd chwarae yn ei gael ar ein plant a’r gymuned ehangach yn hollbwysig wrth i’r gostyngiad mewn boddhad chwarae barhau.  Mae Cam Gweithredu 3 yn nodi ystod o gyfleoedd i ymgysylltu gweithwyr proffesiynol i eirioli dros chwarae.  Bydd cyfleoedd achredig a chyflwyniadol yn cael eu cynnwys.

Polisi, ymgysylltu, eiriolaeth a gwybodaeth (Mater F, G, H, I) 

• Cam Gweithredu 1: Pan rannwyd manylion a chasgliadau arolwg Chwarae Mawr Conwy gyda gweithwyr proffesiynol, cafodd y grŵp ymateb cynyrfiadol.  Fe arweiniodd trafodaethau yn gyflym at y camau oedd eu hangen a dechreuodd y gwaith o ddatblygu ymgyrch oedd yn cefnogi lleisiau a barn plant.  Mae Cam Gweithredu 1 yn nodi rhai o’r mentrau cychwynnol i ddechrau llunio ymgyrch hirdymor ar gyfer pwysigrwydd chwarae ar draws Conwy. 

• Cam Gweithredu 2: Mae plant yng Nghonwy wedi dweud wrthym pan mae ganddynt amser, lle a chaniatâd i chwarae mewn strydoedd lleol yn agos at eu cartrefi, maen nhw’n teimlo bod croeso iddynt, yn cael eu cynnwys a’u hystyried gan gymdeithas.  Mae rhai rhwystrau i chwarae yn diflannu, megis teithio i chwarae, amser ar gyfer chwarae, arian ar gyfer chwarae a chaniatâd (mae nifer o blant yn dibynnu ar gludiant gan rieni). Cafodd hyn ei amlygu fel rhywbeth pwysig iawn i blant heb ardd i chwarae ynddi.  Roedd yna rywfaint o arwyddion bod plant sydd heb ardd yn sôn am effeithiau negyddol ar eu hiechyd meddwl a lles. Mae’r fenter hon yn arbennig o bwysig i’r plant yma. 

• Cam Gweithredu 3: Mae hi’n bwysig bod barn plant yn cael eu hystyried yn strategol yng Nghonwy, bydd hyn yn sicrhau bod barn plant yn cael eu hystyried yn y camau cyntaf wrth ddatblygu prosiect.  Mae yna fomentwm y tu ôl i waith Cyfleoedd Chwarae Digonol yng Nghonwy ar hyn o bryd, mae’r momentwm yma'n deillio o farn ac ystyriaethau plant.
  

 

Mae hi’n bwysig parhau i wrando ar blant a rhoi cyfle i blant o bob ardal o Gonwy rannu eu profiadau er mwyn i ni ymdrechu am brofiadau gwell i bawb. 

Mae gan blant o gymunedau arfordirol brofiadau gwahanol iawn i blant o gymunedau gwledig, ac mae gan blant hŷn brofiadau gwahanol iawn i blant iau.  Mae’r enghreifftiau yma o wahaniaethau yn amlygu pwysigrwydd dull cymuned wrth gymuned. 

Bydd datblygu chwarae a sicrhau boddhad chwarae yn arwain at ganlyniadau gwahanol yn seiliedig ar anghenion y gymuned unigol ac anghenion chwarae plant sy’n bresennol yn y cymunedau hynny. 

 

4.   Gwneud y Mwyaf o Adnoddau

Mae CBSC yn wynebu pwysau sylweddol sy’n cael ei yrru gan alw cynyddol am wasanaethau. Er gwaetha’r heriau yma, mae’r Cyngor yn ymroddedig i amddiffyn gwasanaethau hollbwysig.  Chwarae ydi edefyn euraidd plentyndod, gan roi cyfleoedd datblygiadol i blant gyda chysylltiadau clir i wytnwch unigolion a chymunedau. 

Mae yna ddyraniadau ar gyfer gwasanaethau statudol megis Gofal Cymdeithasol ac Addysg, sydd yn bartneriaid allweddol wrth sicrhau cyfleoedd chwarae digonol i bob plentyn. O ganlyniad, mae nifer o fentrau ar gyfer datblygu chwarae o fewn y cynllun gweithredu yn darparu cyfleoedd i’r timau yma dan arweiniad y Tîm Datblygu Chwarae.

Mae’r Awdurdod Lleol yn dyrannu cyllid cymunedol a chyllid cenedlaethol i raglenni a phrosiectau cymunedol sydd yn hyrwyddo cyfleoedd i chwarae. Mae rhai o’r mentrau yma’n cynnwys darpariaeth chwarae, datblygu asedau cymunedol megis parciau, meysydd chwarae, canolfannau hamdden, llyfrgelloedd a Chanolfannau Cymorth i Deuluoedd.  

Trwy Gronfa Ffyniant Bro y DU fe wnaed llawer o waith hanfodol mewn nifer o feysydd chwarae a’u datblygu er mwyn sicrhau eu cynaliadwyedd ar gyfer plant a theuluoedd.  Mae buddsoddiad cyfalaf mewn asedau megis meysydd chwarae wedi bod yn eithriadol o anodd dros y blynyddoedd diwethaf heb raglenni grant megis Ffyniant Bro y DU a Grant Cyfleoedd Chwarae Cymru Gyfan.

Mae’r Cyngor hefyd yn cydweithio gyda phartneriaid megis grwpiau a sefydliadau cymunedol all helpu i sicrhau cyllid ac adnoddau ychwanegol i gefnogi mentrau chwarae.  Enghraifft o hyn yw gwefan ranbarthol Out and About sydd yn darparu eiriolaeth ar gyfer chwarae, cefnogaeth i deuluoedd a gwybodaeth i gefnogi mynediad at fannau chwarae i blant ar draws gogledd Cymru.

Mae yna amrywiaeth o adnoddau ariannu sy’n cael eu defnyddio i gefnogi’r TDCh sy’n dod yn uniongyrchol gan Lywodraeth Cymru, mae’r rhain yn cynnwys Grant Gwaith Chwarae Dros y Gwyliau, a ddefnyddir i ddarparu cyfleoedd chwarae ar draws gwyliau’r ysgol ac fe’i ddefnyddir i lenwi bwlch a nodir yn y ddarpariaeth.

Caiff rhaglenni gwyliau eu datblygu i fod yn hyblyg ac ymateb i anghenion cymunedol. Mae rhai enghreifftiau’n cynnwys cyflwyno digwyddiadau chwarae i deuluoedd mewn mannau chwarae anffurfiol megis Chwarae yn y Goedwig a Chwarae ar y Traeth.  Mae hyn yn cefnogi teuluoedd i gael mynediad at fannau eraill am ddim i chwarae ac mae’n cefnogi defnydd amrywiol o lefydd ar gyfer chwarae. 

Mae enghraifft arall yn ymateb i weithgarwch troseddol ac ymddygiad gwrthgymdeithasol, bu modd i’r tîm chwarae ddarparu cyfleoedd chwarae cadarnhaol ar gyfer plant mewn ardaloedd penodol gan gydweithio gyda Heddlu Gogledd Cymru a Thimau Canolfannau Cymorth i Deuluoedd ar draws Conwy. 

Enghraifft bellach fyddai gwaith partneriaeth gyda Chyswllt Conwy sy’n cael ei gefnogi gan y grant yma, sy’n galluogi’r tîm chwarae i ddarparu sesiynau chwarae yn ystod y gwyliau sydd wedi’u targedu at deuluoedd plant sydd ag anableddau.

Mae adnodd Gwaith Chwarae Dros y Gwyliau hefyd wedi cael ei ddefnyddio i gael gafael ar gyfleoedd hyfforddi achredig ar gyfer gweithwyr chwarae cyflogedig a gwirfoddol, gan gefnogi safon y ddarpariaeth chwarae sydd ar gael i gymunedau. 

Ar ben hynny, mae’r grant wedi cael ei ddefnyddio i ddarparu bwyd a byrbrydau mewn sesiynau i blant sy’n bresennol, ac fe’i defnyddiwyd i brynu offer i helpu plant gydag anghenion chwarae penodol.

Grant arall y mae Tîm Datblygu Chwarae Conwy yn ei ddefnyddio ydi Grant Plant a Chymunedau. Defnyddir elfen Teuluoedd yn Gyntaf y grant yma i ariannu gwaith ymyrraeth gynnar ac ataliol gan y tîm chwarae. Mae’n hwyluso darparu sesiynau chwarae cymunedol yn ystod y tymor ac yn ariannu elfennau o’r rhaglen datblygu sy’n ymwneud ag eiriolaeth ac ymyrraeth sy’n cael ei ddarparu ar y cyd â Chanolfannau i Deuluoedd yng Nghonwy.

Mae’r TDCh hefyd wedi gallu defnyddio grantiau eraill megis grant Tlodi Plant i ddarparu prydau bwyd yn ystod sesiynau chwarae i deuluoedd, yn enwedig yn ystod gwyliau’r ysgol.

Dros y blynyddoedd diwethaf, mae’r TDCh wedi cael cyfle i ddefnyddio grantiau megis Cronfa Ffyniant Bro y DU i ddarparu darpariaeth wedi’i thargedu at blant hŷn i gefnogi gwaith o ddatblygu eu profiadau, gan wella teimladau tuag at eu cymuned leol a’u cynnwys mewn rhaglenni gwirfoddoli a datblygiad personol. 

Mae’r adnodd hwn wedi galluogi prosiect peilot llwyddiannus sydd bellach wedi cael cyllid ychwanegol gan y Grant Plant a Chymunedau yn sgil yr effaith cadarnhaol a gofnodwyd ac aliniad a synergedd Dangosyddion Perfformiad Allweddol. Mae hyn yn rhoi enghraifft o sut mae Conwy yn rhoi llais i blant o ran defnyddio grantiau a chyflwyno prosiectau.

Mae Tîm Chwarae Conwy hefyd wedi cymryd rhan mewn prosiectau gyda Thîm Ysgolion Bro gan ddefnyddio dull cyfun i ddarparu cyfleoedd i blant.

Bu Tîm Chwarae Conwy yn cyflwyno Rhaglen Bwyd a Hwyl yr Haf mewn ysgol wledig.  Mae’r Tîm Chwarae wedi datblygu perthynas gadarnhaol iawn gyda’r gymuned a gafodd ei meithrin drwy ddarpariaeth chwarae, gan arwain at ddarpariaeth Bwyd a Hwyl poblogaidd iawn.

Mae Uwch Swyddog Chwarae Conwy hefyd yn Hyfforddwr Gwaith Chwarae achredig gan alluogi’r tîm i lunio Cytundebau Lefel Gwasanaeth gyda darparwyr hyfforddiant eraill.  Nid yn unig y mae hyn yn sicrhau bod gweithwyr a gwirfoddolwyr Conwy yn cael y datblygiad proffesiynol gorau, ond bod unrhyw adnoddau a dderbynnir yn mynd yn syth yn ôl mewn i ddarpariaeth chwarae cymunedol. 

Enghraifft arall o sut mae adnoddau’n cael eu defnyddio yng Nghonwy yw Mentrau Teithio Llesol sydd wedi cefnogi datblygu cynlluniau isadeiledd a gweithgareddau ymgysylltu â’r gymuned.  Mae hyn wedi arwain at greu llwybrau diogel a hygyrch i blant a theuluoedd o amgylch cymunedau, sydd yn ei dro wedi arwain at gyfleoedd cynyddol ar gyfer chwarae yn ystod teithio llesol a mynediad gwell at fannau chwarae ffurfiol ac anffurfiol.

Drwy ddatblygu’r gweithlu ac eiriolaeth, gall y TDCh ddylanwadu ar adrannau a phrosiectau eraill. Maent yn sicrhau eu bod yn ystyried yr effaith ar gyfleoedd chwarae y mae eu gwaith ac adnoddau yn ei gael.  Trwy eiriolaeth fanteisgar gall hyn arwain at gynnydd mewn adnoddau sydd ar gael i gefnogi profiadau plant. 

Mae Conwy yn ddiolchgar iawn am Grant Chwarae Cyfalaf Cymru Gyfan a fydd yn cael ei ddefnyddio i fynd i’r afael â rhai o’r camau gweithredu, a chryfhau gwaith o fewn Cynllun Gweithredu Cyfleoedd Chwarae Digonol.

Fe fydd y grant yma’n cael ei ddefnyddio i ymateb i’r anghenion y tynnwyd sylw atynt yn ystod yr ymgynghoriad a thrwy gydol yr asesiad.

Ers yr asesiad diwethaf, fe fu yna fân newidiadau mewn polisi ac arweiniad gan Lywodraeth Cymru ar draws meysydd polisi. Mae hyn wedi arwain at ystyried cyfleoedd pellach a boddhad chwarae mewn meysydd gwaith eraill a’u cynnwys yng nghanllaw’r grant.  Mae’r Tîm Datblygu Chwarae yn teimlo bod hyn wedi cael effaith cadarnhaol ar raglenni datblygu a chyfleoedd a gynigir i gymunedau. Enghreifftiau o hyn yw Mentrau Teithio Llesol a Rhaglen Ysgolion Bro.

 

5. Monitoring

Swyddog Arweiniol Chwarae yng Nghonwy yw’r Uwch Swyddog Chwarae sydd wedi’i leoli o fewn Gwasanaethau Hamdden, adran Economi a Diwylliant. 
Mae’r Uwch Swyddog Chwarae yn gyfrifol am weithgareddau sy’n ymwneud ag Asesiad Cyfleoedd Chwarae Digonol a Chynllun Gweithredu a sicrhau cyfathrebu clir ar gyfer rolau a chyfrifoldebau ar fentrau sydd wedi’u cynnwys yn y Cynllun Gweithredu a gwaith cysylltiedig. 

Serch hynny, gyda’i gilydd mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy yn cymryd arweiniad a chyfrifoldeb strategol dros Gyfleoedd Chwarae Digonol. Tra bod adrannau a thimau penodol yn gyfrifol am gynnydd mentrau, mae Cyfleoedd Chwarae Digonol wedi’u hamlinellu yn y fframwaith llywodraethu yn y meysydd a ffyrdd canlynol. 

Y Cynllun Corfforaethol

Mae Cynllun Corfforaethol y Cyngor yn canolbwyntio ar bump prif nod yn cynnwys Lles, sydd yn cynnwys Cyfleoedd Chwarae Digonol a chyfleoedd i chwarae ar gyfer pob plentyn a phobl ifanc yng Nghonwy.

Polisi ar gyfer Chwarae Conwy

Mae cysylltiadau cryf i gyfleoedd chwarae a lles gan gyfeirio at ddeddfwriaeth allweddol i’w gweld yn ‘Conwy - Sir sydd yn rhoi Digon o Gyfleoedd i Chwarae’.

Bwrdd Partneriaeth Rhanbarthol

Mae’r Bwrdd yn dod â phartneriaid allweddol ynghyd i ddarparu polisïau a mentrau sy’n cefnogi cyfleoedd chwarae digonol. Fel y cyfeirir ato yn yr asesiad, cafodd Uwch Swyddog Chwarae Conwy ei recriwtio’n ddiweddar i is-grŵp BPRh sy’n adeiladu ar gysylltiadau cryfach ar gyfer cyfleoedd chwarae digonol mewn cynllunio a pholisi rhanbarthol.  Yn ystod y gaeaf, bydd ymgynghoriad y plant a chynllun gweithredu dilynol yn cael ei gyflwyno i’r bwrdd.

Bwrdd Gwasanaethau Rhanbarthol

Bydd Uwch Swyddog Chwarae Conwy yn adolygu’r asesiadau a chynlluniau gweithredu gan Awdurdodau Lleol Gogledd Cymru, ac yn cyflwyno themâu trawsbynciol a chamau gweithredu gyda’r nod o ddatblygu cynllun gweithredu rhanbarthol ar gyfer y bwrdd gwasanaeth i’w integreiddio o fewn polisi a rhaglenni gwaith.

Llywodraethu

Bydd sicrhau bod Datganiad Gweithredol ar gyfer ‘Y Sefyllfa o ran Chwarae yng Nghonwy’ a’r cynllun gweithredu ar gael ar wefan Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy yn cefnogi’r uchelgais am gyfleoedd chwarae digonol i ffurfio edefyn euraidd ym mhob polisi a rhaglen waith ar draws Conwy.

Mae Grŵp Llywio Cyfleoedd Chwarae Digonol yn cyfarfod bob chwe mis i gael y newyddion diweddaraf gan yr Uwch Swyddog Chwarae ac mae Swyddogion unigol yn rhoi’r wybodaeth ddiweddaraf am gynnydd o ran cynllun gweithredu. 

Fe dynnir sylw at unrhyw synergedd, llwyddiant a heriau.

Mae’r Uwch Swyddog Chwarae yn cyfarfod ag unigolion o dro i dro i fynd drwy’r amcanion a nodwyd, i gefnogi cynnydd ac i roi arweiniad.

Bob hydref, mae Cynllun Gweithredu Cyfleoedd Chwarae Digonol yn cael ei gyflwyno i’r Pwyllgor Craffu a’r Cabinet i gael ei gymeradwyo. 

Cyflwynir yr adroddiadau canlynol:

• Crynodeb Gweithredol Asesiad o Gyfleoedd Chwarae Digonol ar gyfer y gylchred sy’n cyd-fynd.
• Cynllun Gweithredu presennol yr Asesiad o Gyfleoedd Chwarae Digonol
• Adroddiad Cynnydd o’r Cynllun Gweithredu blaenorol

Mae hyn yn rhoi cyfle i swyddogion dynnu sylw ar lefel strategol at lwyddiannau eu gwasanaeth, trafod unrhyw heriau maen nhw’n eu hwynebu a chymorth maen nhw’n ei gael gan Arweinwyr.

Ar ôl adolygu cylchredau Cyfleoedd Chwarae Digonol yng Nghonwy, mae lle i gredu mai’r sefyllfa yma yw’r cryfaf y mae Cyfleoedd Chwarae Digonol wedi’i gael erioed yn strategol.

Fe fydd y dull yma’n creu’r cydlyniad a synergedd mwyaf gan weithio ar draws pob maes polisi gan ganolbwyntio ar y cynllun gweithredu ac adroddiad cynnydd. 

Serch hynny, mae’n ddull newydd ac fe fydd angen arweiniad, ysgogiad a dyfalbarhad i sicrhau bod popeth yn gweithio’n esmwyth a sicrhau digonolrwydd ar gyfer plant a chymunedau yn y dyfodol. 

Ar ben hynny, mae yna fudd-ddeiliaid allweddol sydd dal heb ymgysylltu â chyfleoedd chwarae digonol, a gobeithio gyda’r dull yma, y bydd Conwy’n cyflawni dealltwriaeth, atebolrwydd a chynnydd ar gyfer ei gymunedau. 

 

6. Casgliad

Mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy yn gwneud cynnydd sylweddol yn strategol i ddeall profiadau bywyd ei blant a phobl ifanc. Mae Conwy wedi ymrwymo i sicrhau cyfleoedd i chwarae yn y dyfodol ac i ddiogelu’r newidynnau cadarnhaol y mae cymunedau yn ei roi tuag at amser, lle a chaniatâd digonol i chwarae. 

Bydd datblygu cyd-ddealltwriaeth y gweithlu o Gyfleoedd Chwarae Digonol ac Eiriolaeth ar gyfer Cyfleoedd Chwarae Digonol yn cefnogi’r gwaith o adnabod cyfleoedd, adnoddau a rhaglenni gwaith, ac felly yn sicrhau effaith cadarnhaol ar gyflwr chwarae yng Nghonwy yn y dyfodol. 

Mae TDCh Conwy yn gwneud cynnydd gydag ymchwil ac ymgynghoriad a fydd yn sicrhau bod profiadau chwarae ac anghenion chwarae plant yn cael eu hystyried yn ystod gwaith datblygu cymunedol, cynllunio a datblygu polisi.  Mae’n hollbwysig bod dull sy’n canolbwyntio ar y gymuned yn cael ei weithredu a bod pob cymuned yn cael y cyfle i lunio a pharatoi ‘Cynlluniau Chwarae’ lleol ac unigol.  Dylai mentrau sy’n seiliedig ar y gymuned gael eu hystyried pan mae cynlluniau’n cael eu cynhyrchu.  Mae TDCh yn derbyn na fydd dull ar gyfer un ardal o Gonwy yn addas i ardal arall, ac yn hynny beth, bydd cynlluniau creadigol, deinamig sy’n seiliedig ar anghenion yn cael eu llunio. 

Mae TDCh Conwy wedi ymrwymo i ddarpariaeth chwarae a chyfleoedd chwarae o safon. Trwy ddatblygu’r gweithlu, monitro, ymgynghori a sicrhau anhawdd a hyfforddiant, nod y Tîm Datblygu Chwarae yw cefnogi’r holl weithwyr proffesiynol yng Nghonwy i sicrhau bod gan bob plentyn fynediad i leoliadau a chyfleoedd chwarae diogel, cynhwysol a diddorol. Mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy wedi darparu Cynllun Gweithredu arloesol, creadigol ac uchelgeisiol ac maent wrthi’n datblygu mecanweithiau i’w gweithredu ar draws pob maes polisi.  Mae Cynllun Gweithredu yn gofyn am ymgysylltu strategol ac arweinyddiaeth strategol er mwyn sicrhau llwyddiant. 

Mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy yn croesawu adnoddau diweddar gan Lywodraeth Cymru a fydd yn ymdrechu i sicrhau y bydd adnoddau’n cefnogi’r gwaith o roi’r cynllun gweithredu ar waith.  Serch hynny, byddem yn croesawu ymrwymiad hirdymor gan Lywodraeth Cymru er mwyn sicrhau y gallwn greu effeithiau hirdymor a fydd o fudd i’n cymunedau a chenedlaethau'r dyfodol. 

7.  Dadansoddiad yn ôl Thema

Poblogaeth:
Mater A: Nifer y plant ymhob grŵp oedran yn yr ardal
Mater B: Anghenion plant o wahanol ddiwylliannau a chefndiroedd yn yr ardal
Mater E:  A godir tâl am ddarpariaeth chwarae ac ymhle

 

Lleoedd y mae plant yn chwarae:

Mater C: Lle gall plant chwarae, yn cynnwys lle agored, ac unrhyw le arall
Mater F: Mesurau traffig sy’n cael eu defnyddio i hybu mynediad i chwarae
Mater I: Y graddau y mae polisïau addysg a chynlluniau datblygu lleol yn ystyried yr angen i wella cyfleoedd chwarae i blant 

Darpariaeth dan oruchwyliaeth:

Mater D:  Darpariaeth dan oruchwyliaeth
Mater G:  Hyfforddiant Gwaith Chwarae a Datblygu’r Gweithlu

Synergedd polisi, ymgysylltu, eiriolaeth a gwybodaeth:

Mater F: Mesurau a ddefnyddir i hyrwyddo mynediad i chwarae, yn cynnwys darparu gwybodaeth, cyhoeddusrwydd a digwyddiadau
Mater G: Cyfleoedd hyfforddi ar gyfer y gweithlu chwarae
Mater H: Lefel ymgysylltu â’r gymuned a chyfranogiad
Mater I: Y graddau y mae polisïau addysg a chynlluniau datblygu lleol yn ystyried yr angen i wella cyfleoedd chwarae i blant